Rug Pull trong crypto hoạt động ra sao?

Hiểu được cách một rug pull hoạt động sẽ giúp bạn né được những chiêu lừa đảo kiểu này. Đây là một chiến thuật cực kỳ phổ biến và kéo theo những hệ quả pháp lý nghiêm trọng, tùy vào luật của mỗi quốc gia.

Những vụ scam này cho phép dev hoặc người tạo token thu lợi nhuận khủng trong thời gian ngắn, lừa các nhà đầu tư rồi rút sạch số tiền đã được nạp vào.

Bài viết này sẽ giải thích chi tiết về mặt kỹ thuật một rug pull vận hành thế nào, làm rõ những công cụ được sử dụng, các bước then chốt và cơ chế cuối cùng để rút liquidity. Về cơ bản, nội dung tập trung vào cách những hành vi thiếu đạo đức này hoạt động, chứ không phải cách thực hiện chúng.

Trường hợp thực tế về Rug Pull trong crypto và hậu quả

Năm 2022, Ethan Nguyen và Andre Llacuna bị truy tố chính thức liên quan đến một vụ lừa đảo NFT mang tên “Frosties”. Cả hai đã bị truy vết và bị buộc thêm tội âm mưu lừa đảo điện tử, cùng tội rửa tiền. Mỗi người đối mặt với bản án tối đa 20 năm tù sau khi đánh cắp khoảng 1.1 triệu đô la từ dự án đó.

Nguồn: Bộ Tư pháp Hoa Kỳ.

Theo Chainanalysis, trong suốt năm 2024, lượng tiền đến từ các hoạt động phi pháp trên blockchain cao hơn so với những năm trước. Dựa trên base thông tin này cùng các vụ việc thực tế, sau đây là cách rug pulls vận hành để bạn không trở thành nạn nhân của những chiêu trò kiểu này.

Mục đích cuối cùng của Rug pull

Trước khi đi vào chi tiết, mục tiêu của rug pull đơn giản là kéo càng nhiều người vào mua một token càng tốt (dù họ mua bằng bot hay mua organic) để sau đó rút hoặc dump token.

Ruggers trả fees để dùng tools và kiếm phần chênh lệch nhờ rút liquidity, ôm gọn Solana của người mua. Cơ chế về cơ bản là làm cho một token trông thật nhất có thể, rồi trong một động tác duy nhất, họ thực hiện rug.

Cú này có thể diễn ra trong vòng 1 phút cho tới 5 tiếng, dev (người tạo ra token) sẽ đảm bảo số tiền gom được từ người khác phải cao hơn fee đã trả để dùng tools.

Các giai đoạn của một rug pull và cơ chế hoạt động

Dưới đây là 4 giai đoạn mà TẤT CẢ rug pulls trên mọi blockchain đều trải qua. Những giai đoạn này áp dụng cho toàn bộ thế giới crypto.

GIAI ĐOẠN 1: Lớp Vỏ Bề Ngoài

Bước đầu tiên để thực hiện một rug pull là tạo ra một token trông có vẻ chính thống:

• Naming và Branding: Ruggers chọn một cái tên bắt mắt, gắn liền với meme đang hot hoặc trend đang nổi để hút sự chú ý thật nhanh.
• Authorities đã được Revoke: Các quyền (freeze, mint, update) trong Solana bị thu hồi để giả tạo cảm giác phi tập trung hoàn toàn và tạo niềm tin với nhà đầu tư.
• Tích hợp Social: Bọn scam tạo các profile hoạt động trên mạng xã hội (Twitter, Telegram, Discord) để tỏ ra hợp pháp và có community sôi nổi.

Khi quan sát phần hình ảnh của tất cả các meme coins trên các launchpad như Pump.fun, có thể dễ dàng nhận thấy mọi token đều có độ tương phản cao và bắt mắt. Đó là điều đầu tiên ruggers làm: thu hút phần lớn nhà đầu tư vào token của họ bằng yếu tố thị giác.

Điều tương tự cũng xảy ra trên các meme coin ở các nền tảng khác, chẳng hạn như Four Meme.

GIAI ĐOẠN 2: Thiết lập Liquidity

Khi đã có một meme coin hoặc token, các dev sẽ thiết lập liquidity ban đầu trên các nền tảng như Raydium hoặc Pump Fun, theo cách sau.

Pairing Token

Họ nạp token mới tạo cùng với một coin có sẵn như SOL, ETH, BNB, tùy thuộc vào network.

Ý tưởng là: Hoặc nạp thật nhiều liquidity để trông như một dự án vững chắc. Hoặc launch với rất ít liquidity rồi mua phần lớn token bằng các wallet khác.

Cách thứ hai còn được gọi là “Wallets insiders”. Lý do có hai:

1. Để người tạo ra token không nắm phần lớn token (wallet) và như vậy người ta sẽ không nghi ngờ rằng họ có thể làm rug. Trong khi thực ra số token đó vẫn nằm trong tay họ nhưng ở những wallet khác, giả vờ là người mua khác.
2. Cách này được dùng trong slow rugs, tức là bắt đầu bán token mà không rút liquidity, và việc đó chỉ thực hiện bằng cách bán. Wallets insiders cho phép bán token thay vì rút, khiến chúng trông ít đáng ngờ hơn.

Bundle Launch

Hầu hết ruggers đều dùng chiêu này. Bundle launch là việc thực hiện một lệnh mua token tức thì ngay sau khi launch liquidity pool, tạo ra một cú nhảy giá đột ngột tức thì.

Không đi quá sâu vào kỹ thuật, các sniper bots mua token ngay khi nó được launch và bán ra khi đạt một mức profit nhất định. Đây là cách một token có bundle nhìn ra sao:

Sau cây nến lớn ban đầu, giá đi lên chậm hơn. Điều đó có nghĩa là gì? Là tỷ lệ lợi nhuận mà các bot có được thấp hơn, nên chúng sẽ không bán cho đến khi đạt mức phần trăm đã cài sẵn.

Điều này khiến phần lớn bot bị kẹt trên đường cong mà không thể bán, mọi thứ đều được tính toán để ôm trọn lượng tiền lớn nhất có thể.

GIAI ĐOẠN 3: Tạo Demand Giả

Tiếp theo, để tăng thêm độ uy tín bề ngoài cho token, các ruggers:

• Dùng volume Bots để tạo ra hoạt động mua bán liên tục, giữ cho token luôn có volume cao và sôi động. Điều này khiến các token của họ trông như thế này:

• Triển khai Comment Bots trên các nền tảng để giả lập rằng token của họ có hoạt động. Chiêu này chủ yếu xảy ra trên các launchpad, còn trên các DEX bình thường thì không.

Những chiêu này thổi phồng nhu cầu một cách giả tạo, khiến nhiều nhà đầu tư nhảy vào vì tưởng rằng họ đang tham gia một dự án chính chủ và có tiềm năng tăng trưởng.

GIAI ĐOẠN CUỐI: Remove Liquidity

Khoảnh khắc quyết định của rug pull là khi đội dev rút phần liquidity đã nạp, vốn là tiền thật do nhà đầu tư bỏ ra. Đây chính là lúc cú lừa được thực hiện về mặt kỹ thuật:

Rug Pull Kiểu Truyền Thống (Rút Tức Thì)

Ở kiểu này, dev dùng các công cụ như “Liquidity Removers” để rút toàn bộ liquidity đã nạp chỉ trong một lệnh:

• Dev thực hiện một giao dịch để rút toàn bộ liquidity khỏi liquidity pool.
• Việc này ngay lập tức khiến token mất hoàn toàn phần backing, kéo theo giá sụp đổ tức thì.
• Nhà đầu tư bị kẹt với đống token vô giá trị, không còn cách nào lấy lại vốn, trong khi dev ôm trọn số tiền đã được đổ vào.

Slow Rug Pull (Rút Từ Từ)

Ở biến thể tinh vi hơn này:

• Thay vì rút thẳng liquidity, dev xả dần token từ những wallet đang nắm phần lớn supply.
• Mỗi lệnh bán làm liquidity khả dụng hao hụt dần, khiến token mất giá từ từ mà không kích hoạt cảnh báo nào ngay lập tức.
• Đến khi nhà đầu tư nhận ra thì thường đã quá muộn, vì liquidity còn lại không đủ để họ bán token ra.

Ngoài ra, trong một số trường hợp, dev còn burn trước token liquidity (dùng các công cụ kiểu Sol Incinerator) để tạo thêm một lớp niềm tin giả trước khi từ từ xả hàng.

Hệ Quả Về Kinh Tế và Đạo Đức

Dù vài dev kiếm được tiền nhanh nhờ những chiêu này, hậu quả về mặt pháp lý, đạo đức và danh tiếng là rất nặng. Thực tế bạn có thể kiếm được nhiều hơn nhiều nếu launch một dự án tử tế.

Kết Luận: Phòng Ngừa và Cảnh Giác

Hiểu được chính xác cơ chế rút và lấy liquidity ra là yếu tố then chốt để không trở thành nạn nhân của một rug pull. Hãy đào kỹ bất kỳ dự án nào trước khi xuống tiền, soi các tín hiệu đáng ngờ (bạn có thể dùng các công cụ để phát hiện rug pull trên Solana) và ủng hộ những dự án minh bạch, có quản trị nghiêm túc.

Đầu tư vào các dự án chính chủ không chỉ an toàn hơn, mà còn góp phần xây dựng một hệ sinh thái blockchain lành mạnh và đáng tin cậy. Với mục tiêu đó, Smithii cho phép bạn tạo token thật và vận hành dự án bằng các công cụ no-code.