İlk bakışta hem SPL Token (Solana Program Library Token) hem de Token 2022 (Tax Token veya Token Extensions olarak da bilinir) birbirine çok benzer görünür. Hatta oluşturma süreçleri de benzerdir, ancak Token 2022, standart bir token’da bulunmayan bazı özelliklere sahiptir.

Token 2022 adı community tarafından benimsendi; aslında 2022’de Solana kütüphanesindeki protokol güncellemesiyle oluşturulan SPL tokens’lara atıfta bulunur.

Eklenen bu yeni protokoller, özellikle extensions sayesinde pek çok yeni use case açar (buna birazdan değineceğiz), ancak kullanımları normal SPL tokens kadar yaygın değildir.

Token SPL nedir?

Standart Solana Token olarak bilinen SPL Token, Solana smart contract ile token’ların nasıl etkileşime girdiğini tanımlayan Solana Program Library operasyon standartlarına uyar.

SPL token, Solana üzerindeki projeler için en yaygın seçenektir

Solana ekosistemiyle uyumluluğu neredeyse tamdır ve tüm exchange’lerde indexlenebilir; bu yüzden blockchain projeleri için en yaygın seçenektir.

token SPL 2022 nedir?

Öte yandan Token 2022, Solana tarafından 2022 yılında library’sine eklenen token oluşturma programının son güncellemesindeki standartlara uyar.

Bu da bir SPL token içindeki tüm özellikleri kapsadığı ve aynı zamanda “extensions” olarak bilinen yeni özelliklere izin verdiği anlamına gelir.

Bu yeni standardın da oldukça mantıklı bir nedeni var.

Bu fikir, Solana geliştiricilerinin şu değerlendirmesinden doğdu: SPL bugüne kadar son derece esnek olmuş ve iyi çalışmış olsa da, önceki token yapısının potansiyelinin sınırlı kaldığını düşündüler.

Bu yüzden 2022 kütüphanesi fikri ortaya çıktı: ihtiyaç duyuldukça yeni özelliklerin eklenebileceği operasyonel bir standart sağlamak.

Token SPL ile Token 2022 arasındaki farklar

Burada iki token türü arasındaki temel farklara girmek istiyorum. Sadece extension’lardan bahsetmeyeceğim; zaten onları tek tek bu yazıda ele aldık.

Aşağıda iki token türü arasındaki hem teknik hem de pratik farkları sıralayacağım.

1. Extension’lar

Doğal olarak ilk ve en çok öne çıkarılması gereken nokta bu. Çünkü token 2022 çoğu zaman “Tax Tokens” olarak anılıyor. Oysa transaction fee’leri bu protokolün özelliklerinden yalnızca biri.

Bunlara “güncelleme” değil, extension denmesinin nedeni şu: base özü itibarıyla aynı kalır; bazı ana özellikler eklenmiş, bildiğimiz standart SPL Token yapısıdır.

Extensions sayesinde transfer başına fee, faiz işletmek için oran, isteğe bağlı transfer özellikleri ve daha birçok fonksiyon ekleyebilirsin.

En öne çıkan özellik, transfer başına fee ekleyebilme imkanıdır

En öne çıkan ve birçok token proje geliştiricisinin tercih etmesinin ana nedeni, transfer başına fee ekleyebilme imkanıdır. Böylece bu varlıkla işlem yapıldığında kullanıcıya iki komisyon uygulanır: Solana blockchain komisyonu ve token yaratıcısının belirlediği komisyon.

Extensions 2 sınıfa ayrılır: “Token mint” seviyesi ve hesap bazlı seviye. “Token mint” seviyesindeki extensions, token için tüm holders üzerinde geçerli olur; ikinci tür ise hesap bazında yapılandırılır ve hesabın sahibi tarafından kabul edilir.

2. Indexlenebilirlik

Indexlenebilirlik, Token 2022’nin ana sorunu. Birçok exchange’de indexlenmemesi ve SolScan gibi platformlarda sorun çıkarması nedeniyle bu protokol geliştiriciler tarafından çok fazla tercih edilmedi.

Bu videoda Jorge bir tax token oluşturuyor ve sonuçlarını inceliyor. Smithii tool’unda token oluşturma işlemi başarılı olsa da sonuçta SolScan gibi platformlarda bazı indexleme sorunları yaşandı.

Ayrıca Raydium veya Orca üzerinde Token 2022 için liquidity pool oluştururken yaşanan sorunlar olduğu biliniyor. Zamanla bu sorunların çözüleceği varsayılıyor.

3. Rewards ve airdrops

Tax tokens için alınan fees’i haklı gösterebilmek adına genelde sağlam bir rewards ve airdrops sistemi gerekir.

Örneğin $BONK geliştiricileri tarafından oluşturulan ve $BERN adı verilen token 2022, transferlerde %6.9 fees uygular. İddialarına göre bu fee, hem $BONK hem de $BERN holders için rewards amacıyla kullanılır.

4. Ethereum ile karşılaştırma

İki blockchain arasındaki karşılaştırma, Solana oluşturulduğundan beri var. Solana’in Eth karşısındaki ana dezavantajı ise önceki protokolün sahip olduğu sınırlamalardı.

2022 protokolü, sunduğu extensions sayesinde Solana geliştiricilerinin Eth’in bugün sağladığı esnekliğe çok daha fazla yaklaşmasını sağlar.

5. Token 2022 desteği olan wallets

SPL ile karşılaştırıldığında, token 2022 ile uyumlu wallet sayısı oldukça daha düşük.

Token 2022’yi erken destekleyenlerden biri, extension olarak çalışan Backpack adlı wallet oldu.

En bilinenlerden biri Phantom Wallet. Phantom, 2022 tokens için kısmi destek sunuyor. BonkEarn ve SolarMoonSol gibi bazı tokens, wallet üzerinden görüntülenip gönderilebiliyor. Ancak $BERN gibi diğerleri “Unknown Tokens” olarak listeleniyor. Yakında desteklenmesi bekleniyor.

Diğer popüler extension olan Solflare ise bir süredir Token 2022 desteğine sahip.

Sonuç

Tokens 2022 olarak bilinen yeni Solana protokolündeki tokens, geliştiricilere güçlü bir özellik kombinasyonu sunuyor ve Solana tokens üretimini daha önce görülmemiş nişlere taşıyor.

Bugün Tokens 2022’nin önündeki ana engel açıkça indexlenebilirlik. Solana ekosisteminde yarattıkları sorunlar bir kısır döngüye yol açıyor; bunun sonucunda geliştiriciler yine standart SPL tokens kullanmayı tercih ediyor.

Henüz her şey kanıtlanmış değil; buna rağmen Token 2022’yi destekleyen ilgi çekici projeler gelmeye devam ediyor. Bu da protokol için güçlü bir gelecek işareti, çünkü açıkçası daha verecek çok şeyi var.

Unutma, Smithii araçlarıyla SPL Token sürecinin tüm aşamalarında, Token 2022 gibi projelerde çalışabilirsin. Kod bilgisine de ihtiyacın olmayacak.

Her gün Web3 creator’ları için içerik almak üzere newsletter’ımıza abone olmayı unutma.