Nhìn qua thì SPL Token (Solana Program Library Token) và Token 2022 (còn gọi là Tax Token hoặc Token Extensions) khá giống nhau, kể cả quy trình tạo cũng tương tự. Nhưng Token 2022 có một số tính năng mà token tiêu chuẩn không có.

Tên Token 2022 là cách cộng đồng gọi, vì thực chất nó chỉ các token SPL được tạo theo bản cập nhật protocol năm 2022 của thư viện Solana.

Các protocol mới này mở ra nhiều use case hơn, chủ yếu nhờ các extension được bổ sung (phần này chúng ta sẽ nói sau), nhưng mức độ sử dụng vẫn chưa phổ biến bằng các token SPL thông thường.

Token SPL là gì?

Được biết đến như chuẩn Solana Token, SPL Token tuân theo các tiêu chuẩn vận hành của Solana Program Library, nơi định nghĩa cách token tương tác với smart contract của Solana.

El SPL token es la opción más común para los proyectos en Solana

Khả năng tương thích của nó với hệ sinh thái Solana gần như tuyệt đối và có thể được index trên mọi exchange, nên đây là lựa chọn phổ biến nhất cho các project trên blockchain này.

token SPL 2022 là gì?

Còn Token 2022 tuân theo các tiêu chuẩn trong bản cập nhật mới nhất của chương trình tạo token mà Solana đưa vào thư viện của mình trong năm 2022.

Nói cách khác, nó có đầy đủ tính năng của một SPL token, đồng thời mở thêm các tính năng mới được gọi là “extensions”.

Và chuẩn mới này thực sự có lý do để ra đời.

Điều này xuất phát từ việc các developer của Solana nhận thấy rằng, dù SPL cực kỳ linh hoạt và đã hoạt động tốt cho đến hiện tại, họ vẫn cho rằng token cũ bị giới hạn về tiềm năng.

Vì vậy, ý tưởng về thư viện 2022 ra đời: tạo ra một chuẩn vận hành có thể bổ sung thêm tính năng mới khi cần.

Khác biệt giữa Token SPL và Token 2022

Mình muốn đi thẳng vào những khác biệt cốt lõi giữa hai loại token này, không chỉ xoay quanh các extension. Phần extension thì chúng tôi đã phân tích từng cái trong bài viết này.

Dưới đây là một loạt khác biệt cả về kỹ thuật lẫn cách dùng thực tế giữa hai loại token.

1. Extension

Rõ ràng, đây phải là điểm đầu tiên và cũng là điểm cần nhấn mạnh nhất. Vì rất nhiều người hay gọi token 2022 là “Tax Tokens”. Trong khi fees trên mỗi giao dịch chỉ là một trong nhiều tính năng của protocol này.

Chúng được gọi là extension chứ không phải “bản cập nhật” vì base vẫn giữ nguyên bản chất. Về cơ bản, đó vẫn là SPL Token thông thường, nhưng được bổ sung một số tính năng chính.

Các extension cho phép bạn thêm fees khi transfer, cơ chế tích lũy lãi, quyền transfer tùy chọn và nhiều chức năng khác.

La función más destacada es la capacidad de añadir un fee por transferencia

Tính năng nổi bật nhất, cũng là lý do nhiều creator của các dự án token chọn nó, là khả năng thêm fee cho mỗi lần transfer. Như vậy, khi giao dịch với token này, người thao tác sẽ chịu hai khoản phí: phí blockchain của Solana và mức phí do creator của token đặt ra.

Các extension được chia thành 2 nhóm: ở cấp “Token mint” và theo từng tài khoản. Extension ở cấp “Token mint” sẽ áp dụng cho tất cả holder của token, còn nhóm thứ hai được cấu hình theo từng tài khoản và cần chủ tài khoản chấp nhận.

2. Khả năng index

Khả năng index là vấn đề lớn nhất của Token 2022. Vì chưa được index trên nhiều exchange và còn gặp lỗi ở các nền tảng như SolScan, protocol này chưa được developer lựa chọn rộng rãi.

Trong video này, Jorge tạo một tax token và theo dõi kết quả. Dù việc tạo token bằng tool của Smithii đã thành công, kết quả là vẫn phát sinh một số vấn đề index trên các nền tảng như SolScan.

Đồng thời, cộng đồng cũng biết rằng vẫn có vấn đề khi tạo liquidity pool của Token 2022 trên Raydium hoặc Orca. Có thể theo thời gian, các vấn đề này sẽ được xử lý.

3. Rewards và airdrop

Thông thường, Tax tokens cần có hệ thống reward và airdrop đủ chắc để justify các fee đã thu.

Ví dụ, token 2022 do đội ngũ phát triển $BONK tạo ra, có tên $BERN, áp dụng mức fee 6.9% cho các giao dịch transfer. Theo họ, khoản fee này được dùng để thưởng cho holders của cả $BONK lẫn $BERN.

4. So sánh với Ethereum

Việc so sánh giữa hai blockchain đã có từ khi Solana ra đời. Điểm bất lợi lớn nhất của Solana so với Eth nằm ở những giới hạn của protocol cũ.

Protocol 2022 cho phép các developer trên Solana tiến gần hơn nhiều tới độ linh hoạt mà Eth hiện đang có, nhờ hệ thống extensions.

5. Wallets hỗ trợ Token 2022

Số lượng wallets hỗ trợ token 2022 hiện vẫn thấp hơn khá nhiều so với SPL.

Một early adopter của Token 2022 là wallet có tên Backpack, hoạt động dưới dạng extension.

Một trong những cái tên nổi bật nhất là Phantom Wallet. Phantom hiện chỉ hỗ trợ một phần tokens 2022. Một số tokens như BonkEarn và SolarMoonSol có thể xem và gửi từ wallet. Nhưng các token khác như $BERN lại hiển thị là “Unknown Tokens”. Dự kiến sẽ sớm được hỗ trợ.

Ngược lại, Solflare, extension nổi tiếng còn lại, đã hỗ trợ Token 2022 được một thời gian rồi.

Kết luận

Các token thuộc giao thức Solana mới, thường được gọi là Tokens 2022, rõ ràng mở ra khả năng kết hợp nhiều tính năng rất mạnh cho dev, đưa việc tạo token Solana vào những ngách trước đây gần như chưa từng có.

Hiện tại, rào cản lớn nhất của Tokens 2022 vẫn là khả năng index. Những vấn đề trong hệ sinh thái Solana khiến chúng rơi vào một vòng lặp khó thoát: vì vậy, nhiều dev lại chọn các token SPL tiêu chuẩn.

Mọi thứ vẫn còn phải được chứng minh, nhưng ngày càng có thêm các project thú vị hỗ trợ Token 2022. Điều này mở ra tương lai rất đáng kỳ vọng cho giao thức này, vì rõ ràng nó vẫn còn rất nhiều tiềm năng để khai thác.

Hãy nhớ rằng với các công cụ của Smithii, bạn có thể xử lý mọi giai đoạn của SPL Token, bao gồm cả Token 2022. Bạn cũng không cần biết code.

Đừng quên đăng ký newsletter của chúng tôi để nhận nội dung dành cho Web3 creators mỗi ngày.